Do grupy tej zalicza się m.in. kultura Tarasków, którzy stawiali zacięty opór najazdom Azteków i zachowali niepodległość do czasu konkwisty; centrum ich świata stanowiło jez. Pátzcuaro, na którego wyspach i brzegach powstały liczne osiedla i ośrodki kultowe, m.in. Xaráquaro, Pacandan, Janitzio, a także największy — Pátzcuaro, poświęcony gł. bogu ognia Curicaueri (czczony jako Chupi-Tirípeme, gł. bóstwo akwatyczne, otrzymywał ofiary z ludzi). Nad Zat. Meksykańską od ok. 500 p.n.e. rozwijała się kultura Olmeków, uznawana za źródło wielu innych kultur Mezoameryki (m.in. kultury Majów), z ośrodkami w San Lorenzo, La Venta, Izapa, Cerro de las Mesas, Tres Zapotes; Olmekowie posiadali wiedzę astr., kalendarz, pismo hieroglificzne, a także rozbudowany system wierzeń (bóstwa-jaguary); rzeźbili wielkie monolityczne ołtarze, stele, sarkofagi i olbrzymie głowy bazaltowe z charakterystycznymi ustami o trapezoidalnym kształcie.