Libia, Lībiyā, Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna, Al-Jamāhīriyyah al-‛Arabiyyah al-Lībiyyah ash-Sha‛biyyah al-Ishtirākiyyah al-‛Uzmá, państwo w pn. Afryce, nad M. Śródziemnym. Granice: z Egiptem, Sudanem, Czadem, Nigrem, Algierią i Tunezją. Stolica: Trypolis. Powierzchnia: 1759,5 tys. km2. Ludność: 6,7 mln (2001). Język urzędowy: arabski. Religią państw. w L. jest islam sunnicki, który wyznaje 97% mieszk.; przyjmuje się, że 2,5% populacji stanowią chrześcijanie, gł. koptowie, katolicy i protestanci; Berberowie należą do ugrupowania rel. ibadytów. Obszar dzisiejszej L. od przeł. XI–X w. p.n.e. był kolonizowany przez Fenicjan, którzy ok. VIII w. p.n.e. założyli na zach. wybrzeżu 3 miasta, zw. później Trypolisem. Na wybrzeżu wsch. od VIII w. p.n.e. istniały kolonie greckie. Od VI w. p.n.e. ziemie te należały do Kartaginy, od I w. p.n.e. stanowiły posiadłości Rzymu. Od czasów rzym. używane są nazwy określające 3 odrębne prowincje: Trypolitania, Cyrenajka i Fazzan, z których powstała współczesna L. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa tereny L. zostały objęte działalnością misyjną z Egiptu; podobnie jak na większości terytoriów rzym. w pn. Afryce w miastach szybko rozprzestrzeniała się nowa religia. W V w. n.e. ziemie dzisiejszej L. znalazły się pod panowaniem Wandalów, od VI w. dawne rzym. prowincje afryk. przejęło Bizancjum. W 642–643 L. została podbita przez Arabów i weszła w skład kalifatu Umajjadów i Abbasydów, stając się schronieniem dla muzułmańskich ugrupowań rel. opozycyjnych wobec kalifatu: charydżytów (ich umiarkowanego odgałęzienia — ibadytów) i szyitów. W IX w. znalazła się pod panowaniem dyn. Aghlabidów, w X w. szyickiej dyn. Fatymidów, w XI w. dyn. Zirydów, którzy przywrócili na tym terenie islam sunnicki.